Hoe bescheidenheid de leider completer maakt

Wat maat houden toevoegt aan leiderschap

Tijdens lezingen, trainingen en gastcolleges willen deelnemers vaak weten hoe je daadkrachtiger wordt, sterkere keuzes maakt en meer overwicht krijgt. Kortom hoe je jezelf tot een sterker leider ontwikkelt. Opmerkelijk is dat deze vragen in superlatieven zijn gesteld, in typisch grote-mannen taal (waar menig vrouw aan mee doet): groter, sterker en krachtiger.

De laatste jaren krijg ik meer en meer het idee dat het ook anders kan. Zou er een andere ingang tot leiderschap zijn dan deze voor de handliggende weg? Volgens mij wel… al duurde het even alvorens ik het kon formuleren. Lees verder over het hoe en wat.

Op zoek naar het onbekende onbekende

Aldus ging ik op zoek. Ik had gesprekken met officieren op een onderzeeboot, ontmoette leiders in opdrachten, werkte met ze samen, observeerde ze en las over leiderschap ( o.a. de biografie van Nederlands beste na-oorlogse premier, Piet de Jong (1915-2016).

Langzamerhand begon zich een beeld af te tekenen. Leiderschap is niet alleen een kwestie van moed tonen (de grote woorden: risico, kracht en zichtbaarheid) maar ook van maat houden. Het verbaasde me dat het zelden gaat over dat laatste onderwerp.
In vier eigenschappen heb ‘maat houden’ uitgewerkt: bescheidenheid, onderzoekend gedrag, beschouwende houding en afgestemd zijn.

Bescheidenheid

Het eerste dat me opviel was het welkome gevoel dat ik ervoer in ontmoetingen met de maathoudende leider. Geen hoog-laag, geen beter of slechter, maar gewoon gewoon in gedrag, geen pocherij en opschepperij. Ze geven ruimte. Ze gunnen de ander hun succes en staan zich niet voor op hun positie en macht. Ze zijn niet haantje de voorste. Hun ego vist niet naar complimenten of strijdt om de meeste aandacht. Ze zijn rustig en gebalanceerd, stralen uit dat het goed komt, beleefd, doorleefd, inlevend en empathisch. Nederig, wetend dat ze het niet alleen kunnen. Dat ze alléén geen leider zijn. De ander maakt hen leider. Zonder zichzelf weg te cijferen grijpen ze in het op juiste moment: rustig en met vertrouwen.

Onderzoekend

De tweede overkoepelende eigenschap die in het oog sprong is onderzoekend gedrag. Deze leiders zijn nieuwsgierig, stellen vragen (zonder aanziens des persoons) en luisteren, luisteren echt. Zij organiseren tegenspraak, sterker nog: ze zoeken het op. Ze begrijpen dat door tegenspraak dieper inzicht ontstaat. Feedback en kritiek zien ze als een middel tot groei: van zichzelf, en daarmee van hun team en organisatie. De leider als mens- en organisatieziener.

Beschouwend

Het derde opmerkelijke punt is de beschouwende houding van de leider. Deze leiders bekijken zaken in een groter en wijder perspectief. Ze leggen verbanden tussen heden, verleden en toekomst, abstractie en praktijk, houden rekening met bredere belangen en verder reikende verantwoordelijkheden. Bij complexe en risicovolle vraagstukken wordt er breed geconsulteerd.

Met name door maat te houden wordt de leider geloofwaardiger, een echter mens.

Ze hanteren meer de dialoog dan de discussie. Ze hoeven niet direct tot een besluit te komen. Een vraagstuk mag gerust rijpen. Ook zijn zij open over twijfel en onwetendheid.
Daarmee kijken ze vaak net wat anders. Verrassend, intuïtief precies en passend. Soms tegendraads als de situatie daar om vraagt, maar veel vaker handelend naar wat iedereen natuurlijk vindt.

Afgestemd

En zo kom ik tot de laatste eigenschap. De leiders die ik ontmoette zijn afgestemd op hun omgeving. Ze gaan een echte verbindingen aan met collega’s en andere betrokkenen, ongeacht hun positie. Ze geven vertrouwen door aan te haken op de mogelijkheden van de ander (emotie en ratio). Af en toe misschien net een tandje hoger om te stimuleren en te enthousiasmeren.
Het afgestemd zijn is niet een als een wolf in schaapkleren, want daar prikt men vroeg of laat doorheen. Eerder zijn ze een kameleonachtig, aangepast aan de omstandigheden, niet omdat de leider het wil, maar omdat de situatie erom vraagt.

Moed en mate

Waar ik steeds meer achter kom is dat leiderschap niet alleen superlatieven inhoudt (moed), maar juist ook in het kleine (mate), zoals hierboven beschreven, schuilt.
Het paradoxale is dat maat houden voor veel leiders misschien nog wel meer kracht vergt dan moed tonen. Terwijl voor de minder moedigen via de weg van maat houden, hun leiderschap op natuurlijkere wijze kan worden opgebouwd.
Kortom: niet alleen het ene of het ander, juist in de combinatie, in de eenheid der tegendelen (moed en mate), schuilt de daadwerkelijke kracht van de leider.
Met name door dat laatste wordt de leider volgens mij geloofwaardiger, een echter mens.

 

Leuk dat je dit blog hebt gelezen. Heb je vragen of wil je een reactie geven? Mail of bel je me dan?.

Na de zomer verschijnt mijn boek met de voorlopige titel:

‘Moed, Mate & Autonomie. Handboek voor bewuste leiders’

Wil je alvast een voorpublicatie ontvangen? Laat je me dat dan weten rechts bovenaan deze pagina [als je dit mobiel leest, graag een e-mail zenden aan mij].

Volg mij op linked-in, facebook of Twitter (@frankhoes).
En deel dit blog als het je heeft geïnspireerd!
Dank je.